Güncelleme: 14:08 TSİ 25 Mayıs 2020 Pazartesi
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Ağlayan askerler

Yusuf Ziya Cömert
Güncelleme: 00:14 TSİ 06 Kasım 2019 Çarşamba

Dersim’i daha iyi, daha doğrudan anlamak için Zazaca öğrenmek isterdim.

Duaların, türkülerin, öykülerin anlamına daha çok yaklaşabilmek için.

Niye Zazaca dedim ki?

Okuduğum Dersim öykülerinde daha çok Zazaca gördüm, ondandır.

Fakat Türkçe’yle de anlayabilirsin Dersim’i.

Aranızda bir idrak engeli yoksa, dili aşarsın.



Ne kadar?

Vicdanın kadar, insaniyetin kadar.

Ama asla bir Dersimli kadar değil.

“Nerelisin?” diye sorduğun zaman “Tunceliliyim” derlerdi.

Biz ne bilelim, çocuğuz, orası Dersim’dir, ama diyemiyor.

Dersim’i de anlamayız ki? Hiçbir yerde ‘Dersim’ yazmıyor.

‘Katliam’ da yazmıyor.

(Evde bir TBMM albümü vardı. Orada birkaç isim, birkaç resim gördüm, altında ‘Dersim Mebusu’ yazan. Ne zamandı? 70’lerin başları. Hepsi o kadar.)

Dersim’i yazmaya ilk cesaret edenlerden biri Necip Fazıl Kısakürek’tir.

Çok açık, çok çarpıcı bir şekilde.

İtham ederek, hatta mahkum ederek.

Bazı mutaassıp solcular Dersim kıyımını Necip Fazıl’ın yazmış olmasına burun kıvırmak için gerekçe aramış olabilirler. Arasınlar. Şu anda bunun münakaşasını yapmak niyetinde değilim.

Dökülen onca kanın, katledilen onca canın ortasına dikilip ‘mahalle’ kavgası yapmak çirkin.

Dersimliler’in yüzünde, koyu, sert, derin ama elle tutulamayan bir hüzün çizgisi görür müsünüz?

Sanki acı, içlerinde çimento gibi donmuş.

Dersim’den haberdar olduğum için mi bana görünüyor yüzlerindeki o çizgi?

Acını gösteremiyorsun.

Yüzünü buruşturamıyorsun.

Annenin, babanın, amcanın, kardeşinin öldürülüşünü, bir mağarada yakılışını, kurşuna dizilişini, nehirde boğuluşunu, tayyareden atılan bombalarla yakılışını, süngülenişini, kafasının taşla ezilişini hatırlamaman gerekiyor.

Olmamış gibi yaşaman.

Olmuş gibi yaşarsan yaşamayı taşıyamazsın.

İnsan, ne kadar kötü olabilir?

İnsanın bu derece kötü olabilmesini izah edebilecek bir ilim, bir felsefe var mıdır?

Varsa da bilmek istemiyorum.

Kötülüğün bu derecesinin ‘izah edilemez’ olmasını tercih ederim.

İzah etmeyi başarabilirseniz, bir gün gerekçelendirmeyi de başarırsınız.

Murathan Mungan’ın hazırladığı “Bir Dersim Hikayesi”nde ‘yaşamamış gibi yaşama’nın ne olduğunu biraz daha yakından gördüm. (Metis.)

Böyle bir kitaba ‘öykü’ kitabı muamelesi yapamam.

‘Öykü’yü hafifsemiyorum, hayır.

Ama ilave bir şey var. ‘Öykü’yü aşan bir şey.

En yıkıcısı da asker süngüsüyle veya kurşunuyla öldürülmüş annesini emmeye devam eden bebek.

Öyle ağır.

Kitabı ortadan açtım, Hatice Meryem’in ‘Beyaz Kartal’ öyküsünü gördüm.

Ayakta okudum.

‘Sabiha’ demeden Sabiha’yı anlatmış.

Mesafeli. ‘Trajedi’nin içine girip kurcalamıyor.

Fakat çok çarpıcı. ‘Görüyorum’ diyen bir öykü.

Sonra, havaalanında temizlik işlerine bakan Sabiha’nın hikayesi. (Karin Karakaşlı.)

“Bugün epeyi mesai var temizlikte. Genel kontrol yapacaklar” diyesim tuttu. Çay bardağından başını kaldırdı Eyşa. Yirmi üç yıllık kızım değil de, bir yabancının gözleri sanki karşımda. Buz tutmuş gözleri. Bana öyle baktığını hatırlamam. “Onun akıttığı kanı bir ömür boyu temizlesen bitmez” dedi.

Bir Dersim Hikayesi’yle eşzamanlı olarak İlhami Algör’ün hazırladığı “Dersim 38 Tanıklıkları”nı da okudum. (İletişim.)

Kitabın adı ‘Ma Sekerdo Kardaş?’ (Türkçesi ‘N’etmişiz Kardaş?”)

Hatıraların, öykülerin arasında insani tek bir şey gördüm. O da ne kadar insani?

‘Zerre miktarı’ denir ya. O kadar.

Katledilmesi kuvvetle muhtemel birilerine “kaçın gidin” diyen, saklanacak, kaçacak yer tarif eden askerler.

Veya insanlar katledilirken ağlayan askerler.

(Ağlayan askerlerin ruh halini anlatabilecek kelime bulabilir miyiz? Ben anlatmaya teşebbüs bile edemem.)

Orası, insanlığın ‘sıfır’ noktası olmalı.

Aşağısı insanlık değil çünkü.

(Gündem dışı, farkındayım. İki hafta önceki Pazar günü için yazmıştım, belki, öykülerle ilgili Pazar yazılarına başlangıç olur diye. Baktım, Pazar gününe hiç uygun değil. Bugün inşallah mazur görülür.)

(KARAR)

Haberin Etiketleri : Yusuf Ziya Cömert
adv
SON DAKİKA
13:17 - Dünya Sağlık Örgütü corona virüsün 13 yeni belirtisini açıkladı22:15 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 2 bin 491 oldu!00:20 - 23, 24, 25 ve 26 Nisan tarihlerinde sokağa çıkma yasağı23:28 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 2 bin 17 oldu00:54 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 1643 oldu!00:37 - Massachusetts Teknoloji Enstitüsü: Corona virüs 8 metreye kadar bulaşabilir22:41 - Dünya genelinde ölenlerin sayısı 130 bini aştı (Corona virüste son durum)23:57 - Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı: Süleyman Soylu'nun istifası kabul edilmedi22:27 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 1198 oldu!22:24 - İçişleri Bakanı Süleyman Soylu istifa etti!19:30 - Dünya genelinde corona virüs vaka sayısı 1 milyon 800 bini aştı! (Corona virüste son durum)23:05 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı bin 101 kişi oldu!22:56 - Koronavirüs Bilim Kurulu üyesi Kara: Dün akşam sokağa çıkanlar 14 gün evde izolasyonda kalsın22:40 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 1006 oldu22:32 - 31 ilde 48 saat sokağa çıkma yasağı!22:49 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 908 oldu21:35 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 812 oldu!17:21 - Corona virüsten ölü sayısı hızla artıyor! (Corona virüste son durum)15:05 - İstanbul'da corona virüs riskinin en yüksek olduğu ilçeler hangileri?15:01 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan vatandaşa corona virüs mücadelesiyle ile ilgili mektup13:22 - Dünya Sağlık Örgütü'nden corona virüs ile ilgili sorulara yanıt (Dünya corona virüsten ne zaman kurtulur?)21:51 - Türkiye'de corona virüsten toplam can kaybı 725 oldu22:48 - Türkiye'de Corona virüsten can kaybı 574 oldu22:50 - Türkiye'de corona virüs salgınından can kaybı 425 oldu22:55 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 356 oldu22:45 - Dünyada corona virüs vakalarının sayısı 1 milyonu geçti!21:32 - Corona virüsten en çok can kaybı görülen 10 il21:03 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 277 kişi oldu21:42 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 214 oldu11:21 - Corona virüs küresel krizi ve yeni dünya düzeni!22:39 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 168 oldu!23:11 - ABD'de corona virüsten ölü sayısı 2 bini geçti (Corona virüs son durum)23:06 - Türkiye'de corona virüs salgınından hayatını kaybedenlerin sayısı 131 oldu!00:02 - Bakan Soylu: Sürekli bir taşınma söz konusu, bu hastalığı yayar23:22 - Türkiye'de corona virüsten can kaybı 92 oldu!23:02 - İtalya'da bir günde 969 kişi corona virüsten öldü! (Corona virüste son durum)22:49 - Corona virüsün savaşında en kritik cihaz solunum cihazı!20:37 - Pangolin'de corona virüsün benzerini taşıyor20:26 - Corona virüsün yeni savaş alanı Hindistan olacak iddiası!18:04 - Corona virüsü tespit etmek için ev tipi antikor testi geliştirildi23:03 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 75 oldu14:45 - Üniversite tatili uzadı, YKS sınavı ertelendi!12:53 - Umut veren gelişme! ''Corona virüs aşısı uzun yıllar koruyabilir''00:17 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 59 oldu19:53 - Uzaktan eğitim 30 Nisan'a kadar uzatıldı12:00 - İspanya corona virüs nedeniyle NATO'dan acil yardım istedi (Corona virüste son durum)00:02 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 44 oldu13:39 - EBA TV nereden ve nasıl izlenecek? EBA TV uydu frekansları nedir?00:59 - Almanya Başbakanı Merkel corona virüs salgını nedeniyle kendisini karantinaya aldı00:45 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Evlerimizde kalalım00:23 - Bilim insanları Çin'in corona virüs raporunu çıkardı! (72 bin vaka tek tek incelendi)00:15 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 30 oldu! Vaka sayısı bin 23600:08 - Gıdalardan insana corona virüs bulaşır mı?23:50 - Türkiye'de Corona virüs salgınından ölenlerin sayısı 21 oldu!23:41 - Corona virüste hızlı tanı kiti devrede! 15 dakikada sonuç23:59 - Türkiye'de Corona virüsten ölenlerin sayısı 9 oldu! Vaka sayısı 67023:04 - Sağlık Bakanlığı'ndan Corona virüs genelgesi! özel ve vakıf hastaneleri de virüs hastalarına bakacak22:55 - Ölümcül virüsler çoğu neden yarasalarda ortaya çıkıyor?22:51 - İtalya'da corona virüsten bir günde 627 kişi öldü! (Corona virüste son durum)22:08 - Hangisi doğru? Corona virüs hakkında efsaneler!21:50 - 79 yaşındaki corona virüs hastası o ilaçla tedavi edildi!21:40 - İngiltere'den corona virüs nedeniyle emekli 65 bin doktor ve hemşireye mektup23:22 - Türkiye'de corona virüsten üçüncü ölüm!23:02 - Gün gün corona virüs belirtileri22:56 - Monako Prensi 2. Albert corona virüsü salgınına yakalandı12:14 - Corona virüste Çin'de bir ilk! (Corona virüste son durum)00:21 - Türkiye'de Corona virüsten ikinci ölüm! Vaka sayısı 191!00:20 - Türkiye'de corona virüse karşı 100 milyarlık paket (Covid-19'a karşı alınan 19 önlem)00:15 - Corona virüsü salgınında her 10 vakadan sadece 1'i tespit edilebiliyor00:00 - Corona virüs yüzeylerde ne kadar yaşar?23:57 - İtalya'da corona virüs salgınından bir günde 475 ölüm! (Corona virüste son durum)00:17 - Türkiye'de corona virüsten ilk ölüm! Türkiye'deki toplam vaka sayısı 98'e yükseldi23:58 - İtalya'da corona virüsten ölenlerin sayısı artıyor! (Corona virüste son durum)23:54 - Corona virüs Avrupa kıtasındaki tüm ülkelerine yayıldı!09:35 - Corona virüste doğrular ve yanlışlar nelerdir? (Corona virüs için alınacak tedbirler nelerdir?)01:58 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 47'ye çıktı00:15 - İtalya'da corona virüsten bir günde 349 ölüm (Corona virüste son durum)00:03 - İçişleri Bakanlığı'ndan corona virüs genelgesi: AVM ve restoranlar hariç tüm mekanlar kapatılıyor!23:24 - Bakan Koca: Pozitif çıkan yeni vakalar var15:19 - Avustralyalı bilim insanları: Corona virüsün ilacını bulduk00:59 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 18'e çıktı00:55 - Çin'de 15 dakikada sonuç veren corona virüs testi geliştirildi21:34 - İtalya'da bir günde corona virüsten 368 ölüm! (Corona virüste son durum)19:07 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 5'e yükseldi15:03 - Corona virüs semptomları nelerdir? Covid-19’u alerji, grip ve nezledenayıran özellikleri nelerdir?14:53 - Diyanet İşleri Başkanı Erbaş'tan yeni tip corona virüs açıklaması13:06 - Dünya tarihini etkileyen 10 pandemi salgını!12:57 - Türkiye'de ikinci corona virüs vakası gerçekleşti12:43 - Ebola'yı keşfeden Belçikalı bilim insanı Peter Piot'tan korkutan corona virüs açıklaması14:15 - Çinli salgın uzmanı Zhong Nanshan: Corona virüs salgını Haziran'da sona erecek (Corona virüste son durum)21:35 - Dünya Sağlık Örgütü corona virüsü pandemi ilan etti11:08 - Corana virüs dünyada hızla yayılıyor! (Corana virüste son durum)01:04 - Türkiye'de ilk Corona virüs vakası!00:07 - Bakan Koca: Türkiye'de corona virüs olma ihtimali çok yüksek22:00 - Corona virüste son durum!17:30 - ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Jeffrey'den İdlib ateşkesi ile ilgili açıklama14:55 - Ali Babacan'ın parti kuruluş dilekçesi İçişleri Bakanlığı'na sunuldu23:55 - İtalya'da corona virüs bilançosu ağırlaşıyor!23:42 - Fransa Kültür Bakanı Franck Riester corona virüse yakalandı23:31 - Eski Adalet Bakanı Şevket Kazan hayatını kaybetti!
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler