Güncelleme: 19:32 TSİ 14 Kasım 2019 Perşembe
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Ağlayan askerler

Yusuf Ziya Cömert
Güncelleme: 00:14 TSİ 06 Kasım 2019 Çarşamba

Dersim’i daha iyi, daha doğrudan anlamak için Zazaca öğrenmek isterdim.

Duaların, türkülerin, öykülerin anlamına daha çok yaklaşabilmek için.

Niye Zazaca dedim ki?

Okuduğum Dersim öykülerinde daha çok Zazaca gördüm, ondandır.

Fakat Türkçe’yle de anlayabilirsin Dersim’i.

Aranızda bir idrak engeli yoksa, dili aşarsın.



Ne kadar?

Vicdanın kadar, insaniyetin kadar.

Ama asla bir Dersimli kadar değil.

“Nerelisin?” diye sorduğun zaman “Tunceliliyim” derlerdi.

Biz ne bilelim, çocuğuz, orası Dersim’dir, ama diyemiyor.

Dersim’i de anlamayız ki? Hiçbir yerde ‘Dersim’ yazmıyor.

‘Katliam’ da yazmıyor.

(Evde bir TBMM albümü vardı. Orada birkaç isim, birkaç resim gördüm, altında ‘Dersim Mebusu’ yazan. Ne zamandı? 70’lerin başları. Hepsi o kadar.)

Dersim’i yazmaya ilk cesaret edenlerden biri Necip Fazıl Kısakürek’tir.

Çok açık, çok çarpıcı bir şekilde.

İtham ederek, hatta mahkum ederek.

Bazı mutaassıp solcular Dersim kıyımını Necip Fazıl’ın yazmış olmasına burun kıvırmak için gerekçe aramış olabilirler. Arasınlar. Şu anda bunun münakaşasını yapmak niyetinde değilim.

Dökülen onca kanın, katledilen onca canın ortasına dikilip ‘mahalle’ kavgası yapmak çirkin.

Dersimliler’in yüzünde, koyu, sert, derin ama elle tutulamayan bir hüzün çizgisi görür müsünüz?

Sanki acı, içlerinde çimento gibi donmuş.

Dersim’den haberdar olduğum için mi bana görünüyor yüzlerindeki o çizgi?

Acını gösteremiyorsun.

Yüzünü buruşturamıyorsun.

Annenin, babanın, amcanın, kardeşinin öldürülüşünü, bir mağarada yakılışını, kurşuna dizilişini, nehirde boğuluşunu, tayyareden atılan bombalarla yakılışını, süngülenişini, kafasının taşla ezilişini hatırlamaman gerekiyor.

Olmamış gibi yaşaman.

Olmuş gibi yaşarsan yaşamayı taşıyamazsın.

İnsan, ne kadar kötü olabilir?

İnsanın bu derece kötü olabilmesini izah edebilecek bir ilim, bir felsefe var mıdır?

Varsa da bilmek istemiyorum.

Kötülüğün bu derecesinin ‘izah edilemez’ olmasını tercih ederim.

İzah etmeyi başarabilirseniz, bir gün gerekçelendirmeyi de başarırsınız.

Murathan Mungan’ın hazırladığı “Bir Dersim Hikayesi”nde ‘yaşamamış gibi yaşama’nın ne olduğunu biraz daha yakından gördüm. (Metis.)

Böyle bir kitaba ‘öykü’ kitabı muamelesi yapamam.

‘Öykü’yü hafifsemiyorum, hayır.

Ama ilave bir şey var. ‘Öykü’yü aşan bir şey.

En yıkıcısı da asker süngüsüyle veya kurşunuyla öldürülmüş annesini emmeye devam eden bebek.

Öyle ağır.

Kitabı ortadan açtım, Hatice Meryem’in ‘Beyaz Kartal’ öyküsünü gördüm.

Ayakta okudum.

‘Sabiha’ demeden Sabiha’yı anlatmış.

Mesafeli. ‘Trajedi’nin içine girip kurcalamıyor.

Fakat çok çarpıcı. ‘Görüyorum’ diyen bir öykü.

Sonra, havaalanında temizlik işlerine bakan Sabiha’nın hikayesi. (Karin Karakaşlı.)

“Bugün epeyi mesai var temizlikte. Genel kontrol yapacaklar” diyesim tuttu. Çay bardağından başını kaldırdı Eyşa. Yirmi üç yıllık kızım değil de, bir yabancının gözleri sanki karşımda. Buz tutmuş gözleri. Bana öyle baktığını hatırlamam. “Onun akıttığı kanı bir ömür boyu temizlesen bitmez” dedi.

Bir Dersim Hikayesi’yle eşzamanlı olarak İlhami Algör’ün hazırladığı “Dersim 38 Tanıklıkları”nı da okudum. (İletişim.)

Kitabın adı ‘Ma Sekerdo Kardaş?’ (Türkçesi ‘N’etmişiz Kardaş?”)

Hatıraların, öykülerin arasında insani tek bir şey gördüm. O da ne kadar insani?

‘Zerre miktarı’ denir ya. O kadar.

Katledilmesi kuvvetle muhtemel birilerine “kaçın gidin” diyen, saklanacak, kaçacak yer tarif eden askerler.

Veya insanlar katledilirken ağlayan askerler.

(Ağlayan askerlerin ruh halini anlatabilecek kelime bulabilir miyiz? Ben anlatmaya teşebbüs bile edemem.)

Orası, insanlığın ‘sıfır’ noktası olmalı.

Aşağısı insanlık değil çünkü.

(Gündem dışı, farkındayım. İki hafta önceki Pazar günü için yazmıştım, belki, öykülerle ilgili Pazar yazılarına başlangıç olur diye. Baktım, Pazar gününe hiç uygun değil. Bugün inşallah mazur görülür.)

(KARAR)

Haberin Etiketleri : Yusuf Ziya Cömert
adv
SON DAKİKA
00:13 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Trump arasında 1 saat 15 dakika görüşme22:47 - Tahliye edilen Ahmet Altan tekrar gözaltına alındı00:28 - Belçikalı 9 yaşındaki Laurent Simons üniversiteden mezun olacak!00:20 - İran 53 milyar varil yeni petrol rezervi buldu!00:10 - Bolivya'da Devlet Başkanı Evo Morales'e askeri darbe00:05 - ABD: Türkiye S-400'den kurtulmazsa yaptırımlar devreye girer23:12 - ''ABD için Suriye'de değişen bir şey yok''22:57 - Erdoğan: Barış Pınarı Harekatı kesinlikle devam edecek00:24 - Devre mülkte ''Bedava tatil kazandınız'' vurgunu!00:05 - İstanbul'da ıspanaktan 108 kişi zehirlendi!23:36 - Mehmet Altan'a beraat Ahmet Altan ve Nazlı Ilıcak'a tahliye karrarı10:15 - Ekim ayı enflasyon rakamları belli oldu00:40 - Haşvîlik nedir ve günümüzdeki temsilcileri kimlerdir?19:59 - DAEŞ, Ebubekir el-Bağdadi'nin öldüğünü doğruladı, halefini açıkladı19:55 - ABD Temsilciler Meclisi Trump için azil sürecini resmen başlatan tasarıyı kabul etti23:48 - Trump: DAEŞ'in Ebubekir el-Bağdadi öldü11:52 - "İngiltere'deki sığınmacı 39 kişi eksi 25 derecedeki dorsede can verdi"23:08 - Erdoğan: ABD'nin YPG'nin çekilmesiyle verdiği sözler yerine getirilmiş değil22:59 - 150 saat içinde PKK/YPG'li teröristler sınırdan 30 kilometre dışarı çıkarılacak20:34 - Türkiye ve Rusya arasında Suriye ile ilgili 10 maddelik güvenli bölge mutabakatı00:46 - Erdoğan: Terör örgütüyle değil ABD ile anlaştık12:54 - Olası İstanbul depremi sonrası tsunami tehlikesi!00:08 - ABD ve Türkiye'den görüşmelerin ardından 13 maddelik ortak açıklama13:42 - Rusya'dan Suriye'deki Barış Pınarı Harekatı ile ilgili açıklama15:52 - Barış Pınarı Harekatı'nda 7. gün12:48 - Temmuz ayı işsizlik rakamları belli oldu12:43 - Erdoğan: Münbiç'ten Irak sınırına kadar olan bölgeyi güvenli hale getireceğiz12:11 - ABD'den Türkiye'ye ekonomik yaptırım!11:29 - Erdoğan: Öfkeyle kalkan zararla oturur23:06 - Kandilli Rasathanesi'nden deprem açıklaması: Depremin zamanını bilmiyoruz ama sona yaklaşıyoruz21:05 - Yarın İstanbul'da okullar tatil mi? (Cuma günü İstanbul'da okullar tatil mi?)14:03 - İstanbul'da şiddetli deprem!12:47 - Husiler'den Suudi Arabistan'a uyarı: Her an yeniden vurabiliriz13:43 - Doğalgaz fiyatlarına bir ay arayla ikinci yüzde 15 zam!09:22 - Diyarbakır, Van ve Mardin büyükşehir belediyelerine operasyon (3 HDP'li başkan görevden uzaklaştırıldı)00:14 - İran'dan ABD’nin Suriye’nin kuzeyinde oluşturmak istediği 'Güvenli Bölge' açıklaması23:59 - Rüyamdaki Dünya23:50 - Yazarlığın Sırları13:59 - Mayıs 2019 işsizlik rakamları belli oldu12:55 - İşgalci Siyonist İsrail polisinden Mescid-i Aksa içinde Bayram namazı sonrası Filistinlilere sert saldırı13:35 - HÜDA PAR Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Yavuz hayatını kaybetti14:55 - Denizli'de 6 büyüklüğünde deprem meydana geldi!10:47 - Temmuz ayı enflasyon rakamları belli oldu00:28 - BOTAŞ'tan doğalgaza yüzde 15 zam!00:24 - ABD, İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif'i yaptırım listesine aldı00:38 - İran ile İngiltere arasındaki tanker krizinde yeni gelişme!13:27 - Sosyal medyada linç edilen Mustafa İslâmoğlu ne dedi, ne demedi?13:17 - KPSS 2019/1 yerleştirme sonuçları belli oldu13:14 - Eski Orgeneral Yaşar Büyükanıt yoğun bakımda!23:01 - Halkbank'ın eski Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Hakan Atilla tahliye edildi12:11 - Pentagon: Türkiye F-35 programından çıkarılması sonucu 9 milyar dolar kayba uğrayacak12:03 - Rusya/Borisov: Türkiye’ye savaş uçağı da satabiliriz00:26 - Dışişleri Bakanlığı'ndan Beyaz Saray ve Pentagon'un F-35 açıklamasına tepki00:21 - Pentagon'dan ''Türkiye F-35 programında askıya alındı'' açıklaması00:18 - Beyaz Saray'dan S-400 ve F-35 açıklaması09:30 - 2019-YKS sonuçları açıklandı01:22 - Trump'tan S-400 ve F-35 açıklaması10:13 - Nisan ayı işsizlik rakamları belli oldu14:03 - Gazeteci yazar Mehmet Şevket Eygi hayatını kaybetti13:05 - S-400 teslimatında ikinci günde dördüncü uçak geldi23:24 - ABD Savunma Bakanı Vekili Esper'den S-400 açıklaması12:59 - AK Parti'nin kurucularından Dengir Mir Mehmet Fırat hayatını kaybetti (Dengir Mir Mehmet Fırat kimdir?)12:16 - S-400 hava savunma sistemi teslimatı başladı11:14 - Sahte binbaşı üniformasıyla yüzlerce kişiyi dolandırdı02:51 - Yunanistan'da erken genel seçimde Kiriakos Miçotakis tek başına iktidar10:44 - Merkez Bankası Başkanı Murat Çetinkaya görevden alındı22:52 - Ali Babacan'a FETÖ soruşturması ile ilgili savcılıktan karar14:38 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan ''yeni parti'' sorusuna verdiği yanıt14:27 - Hatay'ın Reyhanlı ilçesinde bir araçta patlama meydana geldi: 3 ölü13:16 - ''İmamoğlu’na davrandığınız gibi Gül, Davudoğlu ve Babacan'a davranıyorsunuz''10:37 - Haziran ayı enflasyon rakamları belli oldu13:09 - Davutoğlu: Beka kaygısından bahsedip İmralı'ya başvurmak milletin vicdanından kopuştur12:51 - Erdoğan ve Trump G-20 kapsamında Japonya'da 40 dakika görüştü12:36 - Erdoğan: S-400 için yaptırım olmayacağını Trump'tan duymuş olduk12:01 - Elektrik fiyatına yüzde 14.98 zam!10:01 - G-20 zirvesi Japonya’nın Osaka kentinde başladı12:46 - Volkswagen Grubu fabrika yatırımı için Türkiye'yi seçti00:41 - Gezi Parkı davasında karar! Osman Kavala'ya tahliye kararı çıkmadı00:20 - Ertelenen zamlar İstanbul seçimi sonrası başladı00:10 - Yeni askerlik yasası TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi (Askerlik süresi kaç aya düştü?)12:52 - ABD konsolosluk çalışanı Nazmi Mete Cantürk serbest bırakıldı11:37 - İŞKUR'dan 100 bin öğrenciye ilk kez sigorta10:52 - 23 Haziran İstanbul seçimlerin galibi Ekrem İmamoğlu00:35 - Ekrem İmamoğlu'ndan İstanbul seçim sonuçları ile ilgili açıklama00:17 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'dan Ekrem İmamoğlu'na tebrik00:03 - Binali Yıldırım'dan rakibi Ekrem İmamoğlu'na tebrik13:00 - Trump'ın İran'a saldırı tehdidine karşı Tahran'dan jet yanıt!01:18 - Trump'tan ''İran'a saldıracak mısınız?" sorusuna cevap23:19 - İran ABD'ye ait insansız hava aracını düşürdü!15:51 - Genelkurmay çatı davasında kim ne kadar ceza aldı?15:42 - Cumhurbaşkanı Erdoğan'ndan faiz ve S-400 konusunda önemli açıklamalar13:11 - ABD'li NATO komutanından S-400 açıklaması12:32 - Sanayi üretimi ve perakende satışlar Nisan'da sert düştü!23:53 - Muhammed Mursi mahkeme salonunda hayatını kaybetti!01:49 - Yunanistan Başbakanı Çipras Türkiye'yi hedef aldı01:18 - Binali Yıldırım ile Ekrem İmamoğlu canlı yayında seçim vaatlerini anlattılar01:03 - Bakanlıktan Moody's'in not indirme kararına tepki00:19 - Erdoğan: Binali Yıldırım ve Ekrem İmamoğlu arasındaki ortak yayın kırılma noktası13:37 - Bakan Çavuşoğlu: Türkiye S-400'ü almıştır ve S-400'ler Türkiye'ye gelecektir13:34 - Suriye İdlib'deki Türk gözlem noktasına saldırı: 3 asker yaralı
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler