Güncelleme: 07:31 TSİ 02 Nisan 2020 Perşembe
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Âkif’i anarken Fikret’i hatırlamak

D. Mehmet Doğan
Güncelleme: 23:08 TSİ 02 Ocak 2020 Perşembe

Esasen Tevfik Fikret’i pek hatırladığımız yoktu, Beşir Ayvazoğlu’nun “muhalled” eseri çıkageldi. Fikret edebiyatımızın unutulmuşlarından. Elbette sevinilecek bu bir hâl değil bu. Fikret’i de okumalı, bilmeli, tanımalıyız, sevmek ayrı bahis. Fikirlerini de beğenmeyebiliriz, hatta yanlış bulabiliriz. Yanlışı bilmek bize doğruyu anlama konusunda yardımcı olur.

Önce Âkif değil, Fikret vardır. Âkif’den 6 yaş büyüktür Fikret. Yenilik edebiyatının efsanevî dergisi Servet-i Fünun’un yöneticiliği ve o dergide yayınladığı şiirler onu şöhret yaptığında Âkif genç bir baytar olarak Osmanlı ülkesini dolaşıyordu.

Fikret’in hayatında en etkileyici kırılma, dayısı ile birlikte hacca giden annesinin koleradan ölmesidir, diye düşünüyorum. Sakızlı mühtedi bir ailenin çocukları, belki de hacca gitme iştiyakı bu yeni Müslümanlıktan. Fakat işte Müslümanlık sanki anneyi çocuğundan ayırıyor. Annesi öldüğünde Fikret, 12 yaşında. Fikret, bilahire ölen dayısının kızı ile evleniyor...

Babasının Hama’ya görevlendirilmesi (bir nevi sürgün), bunu da bir yere kaydedelim. Nihayet baba da İstanbul’a dönemeden Antep’te vefat ediyor...

Edebiyatçılar bunalıyorlar, Osmanlı’dan, Osmanlı yönetiminden, Avrupalı olmamaktan. Ortaya Yeni Zelanda ütopyası çıkıyor, gidip orada yaşayacaklar. Sonunda Manisa’da bir çiftliğe de razı oluyorlar, ama o da olmuyor. İçinde yaşadığı toplumdan, yönetimden nefret, İngiliz sömürgeciliğini desteklemeye kadar varıyor. İngilizler Güney Afrika’da Boerleri mağlub edince tebrik imzaları atılıyor. Fikret hürriyetçi, istibdada karşı, ama sansürcü! Ali Ekrem’in “Şiirimiz” yazısını dergiye sansürleyerek koyuyor. Ondan sonra dergide fazla kalamıyor…Sis şiiri, Tarih-i Kadim, Sultan Abdülhamid’e suikast yapan Ermeni komitacılarını alkışlayan şiiri…Bir Fikret portresi yapmak için hayli elverişli olabilir.

Robert Kolej’e irfanı tabiyet değiştirerek gidiyor. Hemen yakınına inzivagâh olarak “âşiyan”ını kuruyor. Bu bir kaçış, önce toplumdan, camiadan ve nihayet kendinden kaçışa kadar varıyor. Fikret kaçarken, devamlı geriye ateş ediyor! Ülkesine, milletine, değerlerine… İşte bu noktada Âkif bir onarımcı, yara sarıcı olarak çıkıyor. Onun reddettiklerini, lânetlediklerini, yüzüstü bıraktıklarını ayağa kaldırmak istiyor.



Bu sonunda bir çatışma doğuruyor. Malûm Fikret-Âkif kavgası, bir değerler kavgasıdır. Âkif Fikret’e zangoç diyor, o da Âkif’e “Molla Sırat”.

Fikret’in oğlu üzerinden bir gençlik modeli ortaya attığını biliyoruz. Pozitivist, müsbet ilimci bir nesil istiyor Fikret, maneviyata yer yok. Asıl model kendisi olmalıdır, kendi benine güveni oğlunu önemli kılıyor. Fakat oğlu Halûk, öyle yetiştiriliyor ki, sonunda Hıristiyan oluyor. Öyle süreçlerden geçiyor ki, başka bir şey olması mümkün değil. Zaman zaman Yahya Kemal’ın “Ezansız semtler” yazısında sözkonusu ettiği kimliğini kaybeden çocuklar düşüncesi, Ezan’ın ulaşamadığı Âşiyan’daki Halûk’tan mı kaynaklanıyor acaba? Diye düşünüyorum.

Fikret, Haluk’u, misyoner bir kadının yönettiği cemaat/tarikat okuluna veriyor. Hıristiyan ilahileri ve İncil’le başlayan bir okul. İlk öğretimi çocuk Halûk burada tamamladıktan sonra Robert Kolej’in orta kısmına gidiyor. Orada da öğretim sistemi aynı şekilde yürüyor. Robert Kolej’in orta kısmını bitince de bu sefer İngiltere’ye gönderiliyor. Halûk daha sonra bu durumu “bir misyonerlik olayı” olarak niteliyor. Neden? Halûk’u İskoçya’ya gönderen Robert Kolej’in misyoner yöneticileri. İskoçya’da çocuk/genç Halûk öyle bir evde misafir ediliyor ki, o da bir papazın evi... Halûk İngiltere’de iki yıl okuyor. Teknik bir öğrenim gördüğü anlaşılıyor. Bu orta derecede bir öğretim olmalı. İngiltere’den1911’de döndüğünde Halûk “inanmış bir hıristiyan” olarak niteleniyor. Bunu babasına da söylemiş. Fikret buna çok fazla tepki göstermemiş. “Madem bir din seçecektin neden tek tanrılı bir dinden üç tanrılı dine geçtin?” diyesiymiş!

Pozitivizmin amentüsü!

Tam Halûk’un Türkiye’ye döndüğü yıl, yani 1911’de “Halûk’un Âmentüsü” şiiri yazılmıştır. Öyle sanıyorum ki Tevfik Fikret oğlunun Hıristiyan olarak dönmesinden sonra, onunla ilgili son bir hamle yapıyor. Ve kendi “amentü”sünü, akıl-pozitivizm dini ilkelerini oğluna sunuyor. Zamanımız din devri değildir zaten; devir ilim devri, akıl devri, fen devri. Senin bu devirde dine yönelmen anlaşılır şey değil. Fen zaten toprağı altına çevirecek, dünya cennet olacak. “Ey Halûk sen böyle bir inanca, düşünceye sahip olmalısın” diye bu şiir yazılmış olmalı.

Halûk’un Âmentüsü öyle bir zamanda yazılmıştır ki, Halûk’taki değişimi gördükten sonra, Tevfik Fikret kendi zihniyetine uygun bir “âmentü” telkin etmektedir. Allah’ı, yaratıcıyı reddetmeyen ama, vahyi, peygamberleri kabul etmeyen, onun dışındaki her şeyi ilimle, fenle açıklayan bir “âmentü”. (Bu konuları İslâm Şairi İstiklâl Şairi Mehmed Âkif kitabında enine boyuna ele almıştık).

Halûk bu amentüyü benimsedi mi? Benimsemedi! Sonunda din değiştirmekle kalmadı, papaz da oldu! Türkiye Halûk’la ilgili bilgiler bir hayli geç ulaştı. Çünkü Cumhuriyet maarifi Halûk’un amentüsüne göre şekillendirilmişti.

Beşir Ayvazoğlu’nun eli kime değerse, âdeta yeniden hayat buluyor. Biyografi edebiyatımızın en güzel eserleri onun kaleminden çıkıyor. Dua edelim, sağlıklı olsun, ömrü uzun olsun da başka önemli şahsiyetlerimize de eli değsin.

(KARAR)

Haberin Etiketleri : D. Mehmet Doğan
adv
SON DAKİKA
21:32 - Corona virüsten en çok can kaybı görülen 10 il21:03 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 277 kişi oldu21:42 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 214 oldu11:21 - Corona virüs küresel krizi ve yeni dünya düzeni!22:39 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 168 oldu!23:11 - ABD'de corona virüsten ölü sayısı 2 bini geçti (Corona virüs son durum)23:06 - Türkiye'de corona virüs salgınından hayatını kaybedenlerin sayısı 131 oldu!00:02 - Bakan Soylu: Sürekli bir taşınma söz konusu, bu hastalığı yayar23:22 - Türkiye'de corona virüsten can kaybı 92 oldu!23:02 - İtalya'da bir günde 969 kişi corona virüsten öldü! (Corona virüste son durum)22:49 - Corona virüsün savaşında en kritik cihaz solunum cihazı!20:37 - Pangolin'de corona virüsün benzerini taşıyor20:26 - Corona virüsün yeni savaş alanı Hindistan olacak iddiası!18:04 - Corona virüsü tespit etmek için ev tipi antikor testi geliştirildi23:03 - Türkiye'de corona virüsten hayatını kaybedenlerin sayısı 75 oldu14:45 - Üniversite tatili uzadı, YKS sınavı ertelendi!12:53 - Umut veren gelişme! ''Corona virüs aşısı uzun yıllar koruyabilir''00:17 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 59 oldu19:53 - Uzaktan eğitim 30 Nisan'a kadar uzatıldı12:00 - İspanya corona virüs nedeniyle NATO'dan acil yardım istedi (Corona virüste son durum)00:02 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 44 oldu13:39 - EBA TV nereden ve nasıl izlenecek? EBA TV uydu frekansları nedir?00:59 - Almanya Başbakanı Merkel corona virüs salgını nedeniyle kendisini karantinaya aldı00:45 - Cumhurbaşkanı Erdoğan: Evlerimizde kalalım00:23 - Bilim insanları Çin'in corona virüs raporunu çıkardı! (72 bin vaka tek tek incelendi)00:15 - Türkiye'de corona virüsten ölenlerin sayısı 30 oldu! Vaka sayısı bin 23600:08 - Gıdalardan insana corona virüs bulaşır mı?23:50 - Türkiye'de Corona virüs salgınından ölenlerin sayısı 21 oldu!23:41 - Corona virüste hızlı tanı kiti devrede! 15 dakikada sonuç23:59 - Türkiye'de Corona virüsten ölenlerin sayısı 9 oldu! Vaka sayısı 67023:04 - Sağlık Bakanlığı'ndan Corona virüs genelgesi! özel ve vakıf hastaneleri de virüs hastalarına bakacak22:55 - Ölümcül virüsler çoğu neden yarasalarda ortaya çıkıyor?22:51 - İtalya'da corona virüsten bir günde 627 kişi öldü! (Corona virüste son durum)22:08 - Hangisi doğru? Corona virüs hakkında efsaneler!21:50 - 79 yaşındaki corona virüs hastası o ilaçla tedavi edildi!21:40 - İngiltere'den corona virüs nedeniyle emekli 65 bin doktor ve hemşireye mektup23:22 - Türkiye'de corona virüsten üçüncü ölüm!23:02 - Gün gün corona virüs belirtileri22:56 - Monako Prensi 2. Albert corona virüsü salgınına yakalandı12:14 - Corona virüste Çin'de bir ilk! (Corona virüste son durum)00:21 - Türkiye'de Corona virüsten ikinci ölüm! Vaka sayısı 191!00:20 - Türkiye'de corona virüse karşı 100 milyarlık paket (Covid-19'a karşı alınan 19 önlem)00:15 - Corona virüsü salgınında her 10 vakadan sadece 1'i tespit edilebiliyor00:00 - Corona virüs yüzeylerde ne kadar yaşar?23:57 - İtalya'da corona virüs salgınından bir günde 475 ölüm! (Corona virüste son durum)00:17 - Türkiye'de corona virüsten ilk ölüm! Türkiye'deki toplam vaka sayısı 98'e yükseldi23:58 - İtalya'da corona virüsten ölenlerin sayısı artıyor! (Corona virüste son durum)23:54 - Corona virüs Avrupa kıtasındaki tüm ülkelerine yayıldı!09:35 - Corona virüste doğrular ve yanlışlar nelerdir? (Corona virüs için alınacak tedbirler nelerdir?)01:58 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 47'ye çıktı00:15 - İtalya'da corona virüsten bir günde 349 ölüm (Corona virüste son durum)00:03 - İçişleri Bakanlığı'ndan corona virüs genelgesi: AVM ve restoranlar hariç tüm mekanlar kapatılıyor!23:24 - Bakan Koca: Pozitif çıkan yeni vakalar var15:19 - Avustralyalı bilim insanları: Corona virüsün ilacını bulduk00:59 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 18'e çıktı00:55 - Çin'de 15 dakikada sonuç veren corona virüs testi geliştirildi21:34 - İtalya'da bir günde corona virüsten 368 ölüm! (Corona virüste son durum)19:07 - Türkiye'de corona virüs vaka sayısı 5'e yükseldi15:03 - Corona virüs semptomları nelerdir? Covid-19’u alerji, grip ve nezledenayıran özellikleri nelerdir?14:53 - Diyanet İşleri Başkanı Erbaş'tan yeni tip corona virüs açıklaması13:06 - Dünya tarihini etkileyen 10 pandemi salgını!12:57 - Türkiye'de ikinci corona virüs vakası gerçekleşti12:43 - Ebola'yı keşfeden Belçikalı bilim insanı Peter Piot'tan korkutan corona virüs açıklaması14:15 - Çinli salgın uzmanı Zhong Nanshan: Corona virüs salgını Haziran'da sona erecek (Corona virüste son durum)21:35 - Dünya Sağlık Örgütü corona virüsü pandemi ilan etti11:08 - Corana virüs dünyada hızla yayılıyor! (Corana virüste son durum)01:04 - Türkiye'de ilk Corona virüs vakası!00:07 - Bakan Koca: Türkiye'de corona virüs olma ihtimali çok yüksek22:00 - Corona virüste son durum!17:30 - ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Jeffrey'den İdlib ateşkesi ile ilgili açıklama14:55 - Ali Babacan'ın parti kuruluş dilekçesi İçişleri Bakanlığı'na sunuldu23:55 - İtalya'da corona virüs bilançosu ağırlaşıyor!23:42 - Fransa Kültür Bakanı Franck Riester corona virüse yakalandı23:31 - Eski Adalet Bakanı Şevket Kazan hayatını kaybetti!21:47 - Rusya'daki İdlib zirvesinden ateşkes kararı çıktı (Erdoğan-Putin görüşmesi sonrası açıklama)12:46 - İngiliz bilim adamı: Corona virüs savaşını kaybettik11:27 - Bahar Kalkanı Harekatı'nda 2 asker hayatını kaybetti, 6 asker yaralı11:36 - Şubat ayı enflasyon rakamları belli oldu23:52 - Corona virüs bilançosu ağırlaşıyor ( Corona virüste son durum)23:48 - İtalya, Güney Kore ve Irak'a corona virüs salgını nedeniyle uçuşlar durduruldu23:29 - ABD'de corona virüsten ilk ölüm meydana geldi! (Corona virüs salgınında son durum)23:17 - İşte corona virüse karşı alınacak önlemler23:12 - YouTube Ekim 2019 ile Aralık 2019 arasında 5.8 milyon videoyu sildi10:50 - Hatay Valisi Doğan: Suriye İdlib'de 33 asker şehit, 32 yaralı10:47 - Rusya'dan İdlib'deki hava saldırına ilişkin açıklama01:42 - Suriyeli mültecilerine Avrupa kapıları açıldı20:12 - Corona virüs dünyada can almaya devam ediyor (Corona virüsünde son durum)12:53 - AK Parti/Çelik: Suriye rejimine verilen süre dolunca TSK görevini yerine getirecek00:28 - MSB: İdlib'de iki asker şehit oldu00:45 - İran'dan getirilen 132 yolcuya corona virüsü karantinası!22:43 - Corona virüsü dünyada hızla yayılıyor!18:51 - Çin'in Rusya Büyükelçisi Hanhui: Corona virüse karşı aşı geliştirdik23:46 - İran'daki 5,9'luk deprem Van'ı da vurdu: Başkale'de 9 kişi hayatını kaybetti!03:53 - Van'da 5 kişi Corona virüs şüphesiyle tedavi altına alındı22:15 - İdlib'de saldırı sonucu bir asker hayatını kaybetti!02:27 - Corona virüs salgınında son durum!23:19 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Putin İdlib'i görüştü22:40 - Corona virüsü tedavisinde önemli gelişme! (Corona virüste son durum)22:00 - İdlib'de hava saldıırısında 2 asker hayatını kaybetti!13:36 - 20 bin ek öğretmen ataması yapılacak (2020'de öğretmen ataması ne zaman?)
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler