Güncelleme: 18:15 TSİ 24 Şubat 2020 Pazartesi
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Demokrasi böler korkusunun geri dönüşü

Ali Bayramoğlu
Güncelleme: 23:04 TSİ 02 Ocak 2020 Perşembe

Bu, 2020 yılının ilk yazısı... İnsanların ve toplumların öyküsünde on yıllık süreler genel olarak kendi başlarına ve kendi içlerinde anlamlıdır. Ama bu anlam sınırlıdır. İnsana dair zaman, kesitler kadar, hatta ondan daha fazla büyük bir akıştan oluşur. Onlu yıllarda bu çerçevede bir süreklilik içinde karşımıza çıkar. Velhasıl Türkiye’yi ve dünyayı, en azından 2020 yılında bekleyenler, son on yılın dinamikleri ve girdilerinden bağımsız olmayacak.

Son 10 yılı nasıl değerlendirmeli?

Malum, hiçbir değerlendirme, onu yapanın değerleri, doğruları ve temennilerinden bağımsız değildir ve her dönem, bu bakışa oranla aynı anda hem olumlu hem olumsuz unsurlar içerir.

Gözümde 2010’lu yılların iz bırakan en önemli olumlu gelişmesi 2013-2015 arası yaşanan “çözüm süreci”ydi. Türkiye’nin kronik etnik-politik sorunun halli bakımından, yasal, meşru, topluma açık, ilan edilmiş, sorunu bir ölçüde tanımlayan ilk büyük adımdı bu. Bu tür adımlar, eksikleri, yanlışlarıyla, doğrularıyla, zihinlerde açıkları kapılarla, kırdıkları tabularla toplumsal bir deneyime, onun toplumsal belleğe kattığı birime işaret ederler. Türkiye bir gün bunu görecektir.

Olumlu girdiler arasına, 2019 yerel yönetim seçimlerinin işaret ettiği, toplumsal muhalefetin güç kazanmasını, öte yandan siyasi itirazın sağ-muhafazakâr siyaset alanına da sirayet etmesini katabiliriz. Yeni kurulan siyasi parti ve hareketlerle bu alanda heterojenleşme ihtimalinin doğması, rekabet ve değişim umudunun belirmesi önemliydi.

Bunlara karşın 2010’ların olumsuz kefesinin açık ara ağır bastığına kuşku yok.



Bu kefedekileri iki başlık altında toplamak mümkün.

İÇ ÇATIŞMALAR

İlk başlık 2003’de başlayan büyük bir değişim sürecine zamanla büyük ve sert iktidar kavgalarının hakim olması, bu sürecin ilkesel ve yapısal değişime yönelmekten çok, gücün el değiştirmesine dönüşmesidir. Bu çatışmalar hem (Kemalist-modernist) eski siyasi oyuncularla (dindar-muhafazakâr) yeni siyasi aktörler arasında hem yeni aktörlerin kendi içinde yaşandı. Bugünden geriye bakınca gördüğümüz şudur: Her iki çatışmada da tüm taraflar değişik dozlarda demokrasiyi araçlaştırdılar, hukuku dışlayan bir şekilde kendi doğrularının ideolojik ve kuvvet cihazlarıyla yol aldılar. Faydacı bir alan koruma ya da genişletme politikası izlediler.

Özellikle yeni aktörler arası iç çatışma, diğer ifadeyle Fethullahçı gruplarla siyasi iktidar çevrelerinin karşı karşıya gelmesi büyük depremler silsilesi gücündeydi. 2012 Hakan Fidan krizi, 2013 17-25 Aralık’ta polis eliyle kalkışılan darbe hamlesi ve dinleme-tape skandalları, 2016 darbe girişimi, darbe sonrası bu girişimin bir sonucu olan, olağanüstü hal rejimi, yargıdaki aşırı siyasallaşma, büyük bir otoriterleşme ve keyfileşme süreci...

Bu tablo, (sosyolojk olumlu değişim hatları dikkate almazsak) yeni muhafazakâr siyasetin iflasına işaret ediyordu. 2019 sonu itibariyle bakıldığında bu siyaset, özgürlükler, demokrasi, hukuk devleti ilkeleri bakımında Türkiye’yi devraldığı noktadan daha da geriye götürme becerisini gösterdi.

Ancak yaşanan 2010’lu yıllarda yaşanan büyük demokratik gerilemeyi, sadece ülkedeki kuralsız iktidar kavgaları alışkanlığına, İslami kesimin bu çerçevede kendi içinde yaşadığı büyük iç çatışmaya bağlamak doğru olmaz.

KORKULAR YA DA BECERİKSİZLİK

Dolayısıyla ikinci başlık, siyasi beceriksizlik ve muhafazakâr zihniyetin kesişme noktasında karşımıza çıkar. Ülkede ve bölgedeki yeni ihtiyaçları karşılama, yeni sorunları çözme konusunda siyasi iktidar demokrasi araçlarının öngördüğü istikamette ilerlemeyi becerememiş ve tercih etmemiştir. Siyasi iktidar, Gezi hadisesinde gençlik talepleri ve katılım beklentileri, FETÖ meselesi sonrası devletin hukuk ilkeleri ve liyakat çerçevesinde yeniden yapılandırılması, Ortadoğu’da değişen dengeler sonucu genişleyen Kürt sorunu alanı gibi girdiler karşında, bunlara uyum sağlayarak, bunları demokrasiye uygun araçlarla yönetmek yerine, bunlarla çatışmayı, hatta bu gelişmeleri reddetmeyi tercih etmiştir.

Bunun sonucu, eski rejimin kalın kale duvarlarının arkasına saklanmak ve güçlü bir geriye dönüş olmuştur. Değişimden çark ve korku, hukuk devletinden mutlak taviz, merkezileşme, devletçilik, otoriterlik gibi eski yollara girilmiştir. Yeni anayasa da bu endişelerin ve durumun tam bir yansıması olmuştur.

Bugün iktidardaki, AK Parti-MHP ve devlet ideolojisi/aktörlerinden oluşan üçlü koalisyon, izlediği beka siyasetiyle, meydan okuyan kabadayı devlet tutumuyla bu geri dönüşün ve gerekçelerinin, aslında demokrasiden korkunun bir sonucudur.

2020 yılında bu korku hükümranlığı meydan okumaya devam edecek.

Ancak toplumun ve siyasetin aksi istikamette ısındığına dair kuvvetli işaretler de var.

(KARAR)

Haberin Etiketleri : Ali Bayramoğlu
adv
SON DAKİKA
23:46 - İran'daki 5,9'luk deprem Van'ı da vurdu: Başkale'de 9 kişi hayatını kaybetti!03:53 - Van'da 5 kişi Corona virüs şüphesiyle tedavi altına alındı22:15 - İdlib'de saldırı sonucu bir asker hayatını kaybetti!02:27 - Corona virüs salgınında son durum!23:19 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Rusya Devlet Başkanı Putin İdlib'i görüştü22:40 - Corona virüsü tedavisinde önemli gelişme! (Corona virüste son durum)22:00 - İdlib'de hava saldıırısında 2 asker hayatını kaybetti!13:36 - 20 bin ek öğretmen ataması yapılacak (2020'de öğretmen ataması ne zaman?)19:46 - HSK'dan Gezi Parkı davasında beraat veren 3 hakim için soruşturma izni13:28 - Erdoğan: Her türlü hazırlık yapıldı, İdlib harekatı bir an meselesidir10:48 - Yargıtay: 12 Eylül askeri darbesinin mimarlarının rütbe ve malları geri alınsın21:36 - Kalın: Moskova'daki İdlib görüşmelerinden tatmin edici bir sonuç çıkmadı21:32 - Rusya: Türkiye ile İdlib'de gerilimin azaltılması konusunda anlaşmalara bağlılığımızı belirttik13:24 - Kamu kurumlarında dev FETÖ operasyonu: 766 kişi hakkında gözaltı kararı13:19 - Bahçeli: Yeni darbe ihtimali dillendirmek bile bu ülkeye ihanet00:15 - Ukrayna'da 8 yaşında kız çocuğu ''yaşlılıktan'' hayatını kaybetti00:04 - Yeni Corona Virüsü salgını insanlara nasıl bulaştı?23:59 - Türk ve Rus heyetlerinden İdlib görüşmesine ilişkin açıklama22:25 - Corona virüs salgınında Çin dışında Avrupa'daki ilk ölüm vakası Fransa'da görüldü21:44 - İstanbul Bahçelievler'de daha önce boşaltılan 7 katlı bina çöktü13:20 - FETÖ'nün ''7 Şubat MİT kumpası'' soruşturması tamamlandı22:31 - Rusya'dan MHP'ye: Kışkırtıcı açıklamalardan kaçının19:49 - 27 ilde yoğun kar yağışı nedeniyle okullar tatil (14 Şubat Cuma günü hangi illerde okullar tatil?)02:09 - 24 ilde kar yağışı nedeniyle okullar tatil (13 Şubat Perşembe günü hangi illerde okullar tatil?)02:02 - MSB: İdlib bölgesinde 55 rejim unsuru etkisiz hale getirildi01:57 - İdlib'deki duruma ilişkin Rusya'dan açıklama02:05 - 11 ilde kar nedeniyle okullar tatil (12 Şubat Çarşamba günü hangi illerde okullar tatil?)19:57 - Dünya Sağlık Örgütü, yeni tip corona virüsüne ''covid-19'' adını verdi15:24 - Erdoğan: Suriye rejimi ile ilgili atacağımız adımları yarın açıklayacağım15:20 - Rusya'dan İdlib açıklaması19:50 - İdlib'de Suriye rejimi saldırdı: 5 asker hayatını kaybetti, 5 asker yaralı21:40 - Fahrettin Altun'dan KKTC Cumhurbaşkanı Akıncı'nın sözlerine tepki21:37 - Rus heyet İdlib için Ankara'ya geldi01:40 - İstanbul'un bir çok ilçesinde kar yağışı etkisini artırdıbaşladı23:28 - Çin’in Wuhan kentinde ortaya çıkan yeni tip corona virüsünde son durum17:03 - İstanbul'da toplu taşıma ücretlerine yüzde 35 zam (İşte İstanbul'da toplu ulaşımın yeni fiyat tarifesi)13:23 - Meteoroloji'den İstanbul için kar uyarısı (İstanbul'da hava durumu)12:59 - Van'daki çığ felaketini soruşturmak için 3 müfettiş görevlendirildi01:37 - Van'daki çığ felaketinde can kaybı 41'e yükseldi15:05 - Pegasus'tan, Sabiha Gökçen'de uçağın pistten çıkması ile ilgili ilk açıklama14:51 - Sabiha Gökçen'deki üç kişinin öldüğü uçak kazasında pilotlara soruşturma21:47 - Sabiha Gökçen'de uçak pistten çıktı: 3 kişi hayatını kaybetti, 180 kişi yaralandı17:15 - Van'da ikinci çığ faciası: Kurtarma ekiplerinin üzerine de çığ düştü, 33 kişi hayatını kaybetti!00:03 - Manisa Akhisar'da 4.8 ve 4,3 büyüklüğünde deprem meydana geldi23:54 - Van Bahçesaray'da çığ altında kalan minibüsteki 5 kişi hayatını kaybetti, 7 kişi kurtarıldı17:29 - Corona virüsünün yayıldığı ülkeler (Virüs kaç ülkeye yayıldı?)13:35 - Türkiye'nin nüfusu belli oldu (En az ve en çok nüfusu olan iller)13:27 - Corona virüsü dünyada hızla yayılıyor (Virüs Belçika'ya da sıçradı)17:25 - Meteoroloji'den yeni soğuk hava dalgası ve kar yağışı uyarısı16:06 - Çin İstanbul Başkonsolusu'ndan corona virüsünde son bilanço açıklaması: 362 kişi öldü14:45 - Suriye'nin İdlib kentinde 5 asker ve 1 sivil hayatını kaybetti14:34 - Suriye'nin Ayn el Arap bölgesindeki Rusya ile bugünkü ortak devriye iptal edildi14:25 - Fahrettin Altun: ABD'nin tek taraflı Ortadoğu planı, barış planı değil, savaş ilanı12:52 - Komploculara göre Corona virüsü biyolojik silah!12:14 - Rusya'dan İdlib'de 4 askerin hayatını kaybetmesine ilişkin açıklama10:06 - Ocak ayı enflasyon rakamları açıklandı23:02 - Arap Birliği'nden Trump'ın sözde ''Ortadoğu planı''na ret14:44 - Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkan corona virüsü salgını dünya genelinde hızla yayılıyor17:23 - Çapa'da Çinli çocukta corona virüsü iddiasına Bakan Koca'dan yanıt14:58 - Merkez Bankası'ndan 2020 yıl sonu enflasyon tahmini10:36 - Meteorolojiden yağmur ve kar uyarısı! (Marmara Bölgesi hava durumu)00:16 - İran Cumhurbaşkanı Ruhani'den Ortadoğu planına tepki: Yüzyılın en alçak planı13:00 - Çin'de ortaya çıkan Corona virüsü hızla yayılıyor!23:34 - Dışişleri Bakanlığı: Sözde barış planı ölü doğmuştur, Kudüs kırmızı çizgimiz22:09 - Hamas: Kudüs daima Filistin'e ait olacak, açıklanan plan anlamsız21:56 - ABD Başkanı Trump tek taraflı sözde ''Ortadoğu Planı''nı açıkladı21:51 - Sağlık Bakanı Fahrettin Koca'dan Corona virüsü açıklaması20:25 - İsrail'den işgal altındaki Batı Şeria'daki Ürdün Vadisi'ne ek asker gönderme kararı!20:19 - Akdeniz'de Muğla Marmaris açıklarında 5.4 büyüklüğünde deprem17:32 - Manisa'da 4,8 büyüklüğünde deprem meydana geldi00:08 - Afganistan'da düşen uçak ABD ordusuna ait E-11A bombardıman uçağı16:16 - Afganistan'ın Gazne eyaletinde bir yolcu uçağı düştü iddiası10:32 - Elazığ'da 6,8 büyüklüğünde deprem meydana geldi21:26 - ABD/Pentagon: İran'nın füze saldırısında 34 ABD askeri beyin travması geçirdi15:03 - Çin'de ortaya çıkan Coronavirüsü'nden 33 milyon kişi karantina altına alındı!20:12 - İBB'den İstanbul için kar yağışı uyarısı!20:04 - Gripten korunmak için 9 önemli kural!19:30 - Kırıkkale'de bir göz hastalıkları hastanesinde yanlış ilaçla 20 kişiyi kör etti iddiası!19:12 - İGDAŞ'tan doğalgaz faturasına taksit imkanı16:02 - Sağlık Bakanlığı'ndan artan grip vakaları ile ilgili açıklama19:59 - Taklit ve hileli 386 ürünlerin listesi açıklandı16:45 - İstanbul'da 4,7 büyüklüğünde deprem meydana geldi!15:55 - Adana Çukurova'da hakaret içerikli sınav sorusu hazırlayan Din Kültürü öğretmenine soruşturma15:27 - İran: Ukrayna uçağı füze sanıldığı için yanlışlıkla vuruldu22:18 - İran dini lideri Hamaney'den Trump'a tokatlı fotoğraf mesajı22:15 - MSB: İdlib'de ateşkese varıldı22:02 - İHH, Avustralya'daki itlaf edilecek develere talip22:21 - 2020 Hac kuru sonuçları belli oldu13:10 - İran ABD'nin Irak'taki iki hava üssünü balistik füzelerle saldırdı!12:34 - İran'da 176 kişiyi taşıyan Ukrayna Havayolları'na ait yolcu uçağı düştü!16:49 - İran'nın en zayıf misilemesi bile ''ABD için kabus olacak''10:51 - Almanya, Fransa ve İngiltere'den İran ile ilgili açıklama00:18 - Kasım Süleymani’nin kızı Zeynep: Babamın intikamını amcam Nasrallah alacak22:05 - Gazze'de şehit edilen Kasım Süleymani için taziye çadırı kuruldu21:00 - İran'da şehit edilen Kasım Süleymani için intikam bayrağı asıldı13:18 - Ali Karahasanoğlu: Süleymani’nin öldürülmesine niye sevineyim?21:03 - Hizbullah'tan şehit edilen General Kasım Süleymani için "intikam" vaadi17:49 - Hamas'tan şehit edilen Kasım Süleymani için taziye mesajı17:38 - Ali Hamaney'den Kasım Süleymani açıklaması: Suçluları acı bir intikam bekliyor!16:55 - İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani Irak'ta şehit edildi!
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler