Güncelleme: 13:39 TSİ 28 Ocak 2020 Salı
Makale detayı
Facebook'ta Paylaş

Irak’ta Şii gençlerin isyanı

Yasin Aktay
Güncelleme: 19:42 TSİ 09 Aralık 2019 Pazartesi

Irak’ta 2 aydır devam etmekte olan protesto gösterileri Arap dünyasında devrim rüzgarlarının yeni bir dalgasını oluşturuyor. Tabii devrimlerin kısa vadede hangi aşamalardan geçtikleri sonradan kimin müdahaleleriyle nasıl rayından çıkarılarak karşı devrim dalgalarıyla kırılıp boğuldukları konusunda taze ve acı örneklerimiz var. Yine de her biri kendi içinde oldukça trajik sonuçları olan bu örneklerde bile halklardaki daha iyi yönetime doğru devrim iradesi tamamen yok edilemiyor.

Boğulduğu zannedilen yerlerde bile devrim iradesi her vesileyle yeniden nüksediyor. Çünkü Arap dünyªsında halklarla yönetimler arasında ciddi bir kopukluk var. Yönetimler halklarını temsil etmediği gibi, halklarının iradelerini kontrol altında tutmak ve kaynaklarını başkaları adına sömürmekten başka bir işleve sahip değiller.

Kendi halklarına dayanmayan yöneticiler, ayakta kalabilmek için başka dayanaklar edinmek durumunda kalıyorlar ve bu da onları ülke kaynaklarını bu uğurda güçlü ve hami gördükleri yabancılara rüşvet olarak veya himaye karşılığı peşkeş çekmeye götürüyor. Kendi halkıyla savaş halinde olan Mısır yöneticisi Abdülfettah el-Sisi’nin gerek Nil üzerindeki baraj meselesinde gerek Akdeniz Münhasır Ekonomik Bölge Sınırları konusunda Yunanistan’a ve İsrail’e verdiği tavizler başka türlü anlaşılamaz. Ayakta kalmak için muhtaç olduğu kudreti halkından değil de İsrail, ABD ve Avrupa’dan alacağı düşüncesi onu halkına daha da uzaklaştırıyor.

Lübnan ve Irak’ta ise Batılı güçlerden ziyade İran’ın etkisine ve ülke üzerindeki vesayetine karşı halkların bir isyanı olduğu net bir biçimde görülüyor. İranlı yöneticiler bu vesayetçi rollerini gizleme ihtiyacı da hissetmiyorlar zaten. Uzun bir süredir İranlı yetkililerin gururla ifade ettikleri “4 Sünni başkentine hakim oldukları” yönündeki beyanları herkesin dilinde. Dört Sünni başkentinden Bağdat, Şam, Beyrut ve Sana kast ediliyor.

İran’ın bu şehirlerde iddia ettiği hakimiyetinin, tek tek irdelendiğinde hiç birinin halkına hiçbir avantaj, iyilik, fayda getirmediği çok açık. Aksine İran kontrolü ile bu şehirlerin hepsinin maruz kaldığı tek şey yıkım, yolsuzluk, istikrarsızlık, iç savaş, yönetilemezlik ve sefalet. İran’ın bu ülkelere ihraç ettiği tek model bu.

Oysa bu modeli ihraç etmeden önce yine Sünni İslam dünyasında İran’ın nüfuzu da, algısı da, sempatisi de çok daha yüksek seviyedeydi. Hakimiyet kurdukça kendinden uzaklaştıran, nefret ettiren bir paradoksa yakalandı İran. Arap Baharı süreci başladığında İran’ın popülaritesi bir hayli yüksekti mesela. Ancak kısa süre sonra bu devrimlere karşı tavrı itibariyle Suudi Arabistan’dan veya BAE’den daha erdemli bir tavır ortaya koyamadı, aksine devrimlerin Yemen ve Suriye halkalarını kopararak bir karşı-devrimci rol oynadı ve Arap dünyasının kendi iradesiyle, kendi ayaklarının üzerinde durma mücadelesine karşı-devrimci, tutucu, statükocu bir rol oynadı.

2 aydır Bağdat’ta, daha uzun süredir Lübnan’da süren protesto gösterileri sadece Sünniler tarafından yürütülüyor olsaydı bunları karalamak ve bastırmak konusunda iş çok kolay olacaktı. Oysa bu sürecin başından beri ilk defa bu protestolar İran vesayetine karşı ağırlıklı olarak Şiiler tarafından yürütülüyor. ABD ve bazı Körfez ülkelerinden bu gösterilere destek açıklamaları gelse de hareketler öyle görünüyor ki, son derece sosyolojik dinamiklere dayanıyor ve göstericiler bu tür destek açıklamalarını reddediyorlar.

Halkların belli bir bilinç seviyesiyle birlikte daha iyi yönetim istemeleri, bunun için belli bir seviyeden sonra yolsuzluk ve kötü yönetime isyanda patlama noktasına gelmeleri özellikle Irak örneği göz önünde bulundurulduğunda mukadder. Çünkü Irak, ABD işgalinden itibaren eş zamanlı olarak adeta bir İran işgali de yaşıyor (Sadece bu eşzamanlılık bile halklar için ciddi bir güvensizlik nedeni). İran’ın bütün kurumlar üzerinde doğrudan kontrolü var ve yöneticiler Irak halkına hiçbir iyi yaşam vaat edemediler şimdiye kadar. Dünyanın en zengin petrol kaynaklarına sahip Irak bu kaynakları halkı için verimli kullanamıyor, çünkü kaynakların önemli bir kısmı üzerinde İran’ın kontrolü olduğu düşünülüyor.

İsyan eden Şii gençler, yanı sıra Irak’ın diğer bütün kesimleri Irak’ın sadece ABD’ye karşı değil, İran’a karşı da bağımsızlığını savunuyor ve bunun mücadelesini veriyor. İşin ilginci bu gençler İran’ın temsil ettiği dini-teokratik otoriteye karşı isyan ederken bu isyanı genel olarak her türlü teokratik vesayete karşı da yöneltiyor olmaları.

O yüzden Şii din adamlarından bir aşama sonra gelen destek açıklamalarını da reddetti göstericiler. “Gölge etmeyin başka ihsan istemez” dediler. Bu tavır aslında Şii gençlerin de diğer Iraklı gençlerin de her türlü teokratik yönetime karşı geliştirmiş oldukları tavrı da gösteriyor.

İran’ın temsil ettiği dini teokratik yönetimin sekülerleştirici etkisi öncelikle Şii kesimler üzerinde görülüyor, ama genel anlamda “İslam Devleti” kavramına karşı da ciddi bir tutum doğurup besliyor.

Aşırı görsellikle, şekilcilik ve törensellikle dışa vuran velayet-i fakih iradesi pratikte yaşanan yolsuzluklarla, fakirlikle, istikrarsızlık ve şiddetle buluştukça bunun sekülerleştirici bir etki yapması çok doğal.

Bu durum aslında sekülerleşme tartışmaları için üzerinde özenle durulacak, oldukça esinleyici yepyeni bir tecrübe olarak yaşanıyor.

(YENİ ŞAFAK)

Haberin Etiketleri : Yasin Aktay
adv
SON DAKİKA
00:08 - Afganistan'da düşen uçak ABD ordusuna ait E-11A bombardıman uçağı16:28 - Çin'de ortaya çıkan Corona virüsü hızla yayılıyor! (Beş ülkeden sınırı kapatma kararı)16:16 - Afganistan'ın Gazne eyaletinde bir yolcu uçağı düştü iddiası10:32 - Elazığ'da 6,8 büyüklüğünde deprem meydana geldi21:26 - ABD/Pentagon: İran'nın füze saldırısında 34 ABD askeri beyin travması geçirdi15:03 - Çin'de ortaya çıkan Coronavirüsü'nden 33 milyon kişi karantina altına alındı!20:12 - İBB'den İstanbul için kar yağışı uyarısı!19:30 - Kırıkkale'de bir göz hastalıkları hastanesinde yanlış ilaçla 20 kişiyi kör etti iddiası!19:12 - İGDAŞ'tan doğalgaz faturasına taksit imkanı20:04 - Gripten korunmak için 9 önemli kural!16:02 - Sağlık Bakanlığı'ndan artan grip vakaları ile ilgili açıklama19:59 - Taklit ve hileli 386 ürünlerin listesi açıklandı16:45 - İstanbul'da 4,7 büyüklüğünde deprem meydana geldi!15:55 - Adana Çukurova'da hakaret içerikli sınav sorusu hazırlayan Din Kültürü öğretmenine soruşturma15:27 - İran: Ukrayna uçağı füze sanıldığı için yanlışlıkla vuruldu22:18 - İran dini lideri Hamaney'den Trump'a tokatlı fotoğraf mesajı22:15 - MSB: İdlib'de ateşkese varıldı22:02 - İHH, Avustralya'daki itlaf edilecek develere talip22:21 - 2020 Hac kuru sonuçları belli oldu13:10 - İran ABD'nin Irak'taki iki hava üssünü balistik füzelerle saldırdı!12:34 - İran'da 176 kişiyi taşıyan Ukrayna Havayolları'na ait yolcu uçağı düştü!16:49 - İran'nın en zayıf misilemesi bile ''ABD için kabus olacak''10:51 - Almanya, Fransa ve İngiltere'den İran ile ilgili açıklama00:18 - Kasım Süleymani’nin kızı Zeynep: Babamın intikamını amcam Nasrallah alacak22:05 - Gazze'de şehit edilen Kasım Süleymani için taziye çadırı kuruldu21:00 - İran'da şehit edilen Kasım Süleymani için intikam bayrağı asıldı13:18 - Ali Karahasanoğlu: Süleymani’nin öldürülmesine niye sevineyim?21:03 - Hizbullah'tan şehit edilen General Kasım Süleymani için "intikam" vaadi17:49 - Hamas'tan şehit edilen Kasım Süleymani için taziye mesajı17:38 - Ali Hamaney'den Kasım Süleymani açıklaması: Suçluları acı bir intikam bekliyor!16:55 - İran Devrim Muhafızları Ordusu'na bağlı Kudüs Gücü Komutanı Kasım Süleymani Irak'ta şehit edildi!17:25 - İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Hüseyin Selami: ABD ile savaştan korkmuyoruz20:36 - HÜDA PAR/Sağlam: Türkiye, Libya'da müzakere odaklı bir politika izlenmelidir17:22 - Erdoğan'dan Kanal İstanbul açıklaması: İsteseler de istemeseler de yapacağız14:31 - Yerli elektrikli otomobil hangi şehirde üretiliyor?20:43 - 2020 Asgari Geçim İndirimi belli oldu17:20 - 2020 asgari ücret rakamı belli odu20:45 - Ahmet Davutoğlu'nun A Takımı belli oldu13:33 - İmamoğlu: Kanal istanbul projesi ''ihanet değil cinayet''13:28 - Suriye'nin İdlib kentinde 40 köy Esad yönetiminin kontrolüne geçti19:22 - Kanal İstanbul için ÇED raporu komisyondan geçti (Kanal İstanbul nedir, güzergahı neresi?)17:35 - Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) 2020 artış oranları belli oldu22:54 - İstanbul'da Trafik Vakfı'nın araç çekme faaliyeti durduruldu19:25 - İstanbul Şehir Üniversitesi, Marmara Üniversitesi'ne devredildi14:04 - Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk'tan Doğa Koleji açıklaması13:59 - Akdeniz'de İspanya’ya ulaşmaya çalışan 8 sığınmacı boğularak öldü18:54 - Ankara'da FETÖ operasyonu: 171 kişiye gözaltı23:25 - Erdoğan: Bunlar Şehir Üniversitesi ile ilgili Halk Bankası'nı dolandırmak istediler21:20 - İktidarın Şehir Üniversitesi'ni tasfiye etmesi meselesi!13:44 - Bakırköy’de bir dairede aynı aileden 3 kişi Siyanür ile intihar etti!10:41 - Ağustos ayı işsizlik rakamları açıklandı00:13 - Cumhurbaşkanı Erdoğan ve ABD Başkanı Trump arasında 1 saat 15 dakika görüşme22:47 - Tahliye edilen Ahmet Altan tekrar gözaltına alındı00:28 - Belçikalı 9 yaşındaki Laurent Simons üniversiteden mezun olacak!00:20 - İran 53 milyar varil yeni petrol rezervi buldu!00:10 - Bolivya'da Devlet Başkanı Evo Morales'e askeri darbe00:05 - ABD: Türkiye S-400'den kurtulmazsa yaptırımlar devreye girer23:12 - ''ABD için Suriye'de değişen bir şey yok''22:57 - Erdoğan: Barış Pınarı Harekatı kesinlikle devam edecek00:24 - Devre mülkte ''Bedava tatil kazandınız'' vurgunu!00:05 - İstanbul'da ıspanaktan 108 kişi zehirlendi!23:36 - Mehmet Altan'a beraat Ahmet Altan ve Nazlı Ilıcak'a tahliye karrarı10:15 - Ekim ayı enflasyon rakamları belli oldu00:40 - Haşvîlik nedir ve günümüzdeki temsilcileri kimlerdir?19:59 - DAEŞ, Ebubekir el-Bağdadi'nin öldüğünü doğruladı, halefini açıkladı19:55 - ABD Temsilciler Meclisi Trump için azil sürecini resmen başlatan tasarıyı kabul etti23:48 - Trump: DAEŞ'in Ebubekir el-Bağdadi öldü11:52 - "İngiltere'deki sığınmacı 39 kişi eksi 25 derecedeki dorsede can verdi"23:08 - Erdoğan: ABD'nin YPG'nin çekilmesiyle verdiği sözler yerine getirilmiş değil22:59 - 150 saat içinde PKK/YPG'li teröristler sınırdan 30 kilometre dışarı çıkarılacak20:34 - Türkiye ve Rusya arasında Suriye ile ilgili 10 maddelik güvenli bölge mutabakatı00:46 - Erdoğan: Terör örgütüyle değil ABD ile anlaştık12:54 - Olası İstanbul depremi sonrası tsunami tehlikesi!00:08 - ABD ve Türkiye'den görüşmelerin ardından 13 maddelik ortak açıklama13:42 - Rusya'dan Suriye'deki Barış Pınarı Harekatı ile ilgili açıklama15:52 - Barış Pınarı Harekatı'nda 7. gün12:48 - Temmuz ayı işsizlik rakamları belli oldu12:43 - Erdoğan: Münbiç'ten Irak sınırına kadar olan bölgeyi güvenli hale getireceğiz12:11 - ABD'den Türkiye'ye ekonomik yaptırım!11:29 - Erdoğan: Öfkeyle kalkan zararla oturur23:06 - Kandilli Rasathanesi'nden deprem açıklaması: Depremin zamanını bilmiyoruz ama sona yaklaşıyoruz21:05 - Yarın İstanbul'da okullar tatil mi? (Cuma günü İstanbul'da okullar tatil mi?)14:03 - İstanbul'da şiddetli deprem!12:47 - Husiler'den Suudi Arabistan'a uyarı: Her an yeniden vurabiliriz13:43 - Doğalgaz fiyatlarına bir ay arayla ikinci yüzde 15 zam!09:22 - Diyarbakır, Van ve Mardin büyükşehir belediyelerine operasyon (3 HDP'li başkan görevden uzaklaştırıldı)00:14 - İran'dan ABD’nin Suriye’nin kuzeyinde oluşturmak istediği 'Güvenli Bölge' açıklaması23:59 - Rüyamdaki Dünya23:50 - Yazarlığın Sırları13:59 - Mayıs 2019 işsizlik rakamları belli oldu12:55 - İşgalci Siyonist İsrail polisinden Mescid-i Aksa içinde Bayram namazı sonrası Filistinlilere sert saldırı13:35 - HÜDA PAR Genel Başkan Yardımcısı Mehmet Yavuz hayatını kaybetti14:55 - Denizli'de 6 büyüklüğünde deprem meydana geldi!10:47 - Temmuz ayı enflasyon rakamları belli oldu00:28 - BOTAŞ'tan doğalgaza yüzde 15 zam!00:24 - ABD, İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif'i yaptırım listesine aldı00:38 - İran ile İngiltere arasındaki tanker krizinde yeni gelişme!13:27 - Sosyal medyada linç edilen Mustafa İslâmoğlu ne dedi, ne demedi?13:17 - KPSS 2019/1 yerleştirme sonuçları belli oldu13:14 - Eski Orgeneral Yaşar Büyükanıt yoğun bakımda!
Henüz yorum yapılmamış. Yorum yapmak için tıklayın
lütfen bekleyiniz
Yorumunuz:
Yazarın Diğer Makaleleri

Son Haberler Bölümler